Feeds:
Yazılar
Yorumlar

Archive for the ‘Behçet Aysan’ Category

12 Eylül günlerinin çok sayıdaki silinmez izlerinden biri de o sırada yetmiş yaşında olan Rıfat Ilgaz’ın gözaltına alınması olmuştu.

Haberi Cumhuriyet’te okuduğumda göğsüme çöken karaduygunun ağırlığıyla ezilmiştim. Anımsadığım kadarıyla haberde, Cide’de gözaltına alınan yetmiş yaşında ve tüberküloz hastası yazarın, gözleri bağlanarak götürüldüğü yazılıyordu.

Hababam Sınıfı adlı yapıtıyla hemen herkesin tanıdığı Rıfat Ilgaz (doğumu 1911) genç bir öğretmenken, 1944’de yayımladığı Sınıf adlı şiir kitabı nedeniyle Türk Ceza Yasası’nın 142. maddesine göre hapse hüküm giymiş; altı ay yatıp çıktıktan sonra ne öğretmenliği kalmış, ne kendi adıyla yazarlığını sürdürebilme olanağı. Devletin her an izlediği “tehlikeli” bir kişidir artık o.

Veremle tanışıklığı ise daha da eski. 1938’de Ankara’da Gazi Eğitim Enstitüsünü bitirdiği yıl yakalanmıştır ilk kez. Çeşitli dönemlerde çeşitli sanatoryumlarda yatarak sağaltım görmüştür hayatı boyunca.

1975’e gelindiğinde SSK’dan emekli olan Rıfat Ilgaz, doğup büyüdüğü, “Karadeniz’in Kıyıcığında”ki Cide’ye yerleşir. Maviye yeşile bakarak, bu küçük kasabada yazmak istediği kitaplarına vermek istemektedir kendini.

1981 yılının mayıs ayının son günlerinde, evine güvenlik güçleri geldiğinde de Yıldız Karayel adlı romanını bitirmek üzeredir. Ertesi yıl yayımlandığında hem Madaralı, hem de Orhan Kemal roman ödüllerini kazanan yapıtı.

Evi aranır, kitaplarına, dergilerine el konur. Sonra da gözleri bağlanıp götürülür.

Emekliliğinde Cide’ye yerleşmesi kuşkulu bulunmuş, nedenleri araştırılmaktadır.

Önce Cide’de, sonra yine gözleri bağlı götürüldüğü Kastamonu’da sorgulanır.

Sorgudan sonra hastalığı anlaşılınca Ballıdağ Sanatoryumuna kaldırılır. Burada yattığı sırada da gözaltı kararı sona erer.

Sonradan Rıfat Ilgaz, bu gözaltının öyküsünü, adını, 1940’lardan beri gözaltında geçen zamanlarını anımsatmak amacıyla İlhan Selçuk’un koyduğu, Kırk Yıl Önce Kırk Yıl Sonra’da anlatmıştır.

Rıfat Ilgaz’ın asıl anı kitabı ise, Yokuş Yukarı adını taşıyandır. Bu kitabında yazarlık yaşamı boyunca Cağaloğlu dünyasında tanıdığı ünlü-ünsüz çok sayıda kişiyi ve ilginç olayları anlatır.

* * *

12 Eylül döneminde Rıfat Ilgaz’ın başına gelenleri başka yazarlarımız da yaşadı: Oktay Akbal, Mehmed Kemal, Barış Derneği yönetimindeki yazarlar…

A. Kadir (1917-1985), 12 Eylül 1980 günü 63 yaşındaydı. Kendi kitaplarını yayımlıyor, onların geliriyle geçiniyordu. Kendisinden dinledim: 12 Eylül sabahı eşi Cansel Hanım, “Kalk darbe olmuş” diye gelip uyandırmış. A. Kadir, “Bize ne bu yaşta” diyerek uyumasını sürdürmüş. Biraz sonra kapı vurulmuş. Gelenler A. Kadir’i götürüp iki ay gözaltında tuttuktan sonra bırakmışlar.

Ziyaretine gittiğimde neşeliydi. Şiirlerinden yapılan Şarkılarla A. Kadir adlı uzunçaları dinliyordu. O yaşta nedensiz yere gözaltına alınıp iki ayını cezaevinde geçirmesine kendisi bile şaşmıştı.

Hukuk devletinde böyle şeyler olmaz diyeceksiniz, biliyorum ama olduğunda ne olur?

Devlet özür diler.

Acaba bir gün bizim devletimizin de, haksız yere acı çektirdiği nice insanımızdan özür dilemek aklına gelecek mi?

Yıllarca komşuluk ettiğim Asım Bezirci ağabeyin, şair arkadaşım Behçet Aysan’ın diri diri yakılmasını önleyemeyen devlet onlardan hiç değilse özür dileyecek mi?

Anılarına birer anıt dikip, başuçlarına hiç sönmeyecek birer aydınlanma meşalesi yakmayacak mı?

Reklamlar

Read Full Post »