Feeds:
Yazılar
Yorumlar

Archive for Şubat 2014

48KAPAK

Read Full Post »

Yalnız şiiri değil,
memleketin havasını da değiştirdiler

Orhan Veli, Oktay Rifat ve Melih Cevdet, 1937’de ilk “Garip” şiirlerini yayımlamaya başladıklarında, Çağdaş Türk Şiiri sekiz yıldır Nâzım Hikmet fırtınasıyla sarsılıyordu. 835 Satır (1929), Jakond ile Sİ-YA-U (1929), Varan 3 (1930), 1 + 1 = 1 (1930), Sesini Kaybeden Şehir (1931), Benerci Kendini Niçin Öldürdü? (1932), Gece Gelen Telgraf (1932), Portreler (1935), Taranta-Babu’ya Mektuplar (1935), Şeyh Bedreddin Destanı (1936) kitaplarıyla edebiyat dünyasını hallaç pamuğu gibi atmış geliyordu. Kulağı, dedesi Nâzım Paşa’nın okuduğu divan şiirlerinin üstüne Mayakovski’nin stadyumlarda okuduğu devrim şiirleriyle doluydu. Yüksek sesli, “bağıran” şiirleriyle gümbürdüyordu ortalıkta.
Ortaokul yıllarında Ahmet Hamdi Tanpınar’ın öğrencisi olan Orhan Veli ise, Divan şiirinin gizlerini çözmüş ama başındaki Boğaz havasıyla bağdaştıramamıştı bu şiiri.
Nâzım bir yana, dönemin büyük şairleri yine Ahmet Haşim’le Yahya Kemal sayılıyorlardı. Nâzım Hikmet, şiire serbest ölçülü söyleyişi, sosyalist temaları getirmişti ama eski şiirin, başı göklerde gezen o ulvi havasını değiştirememişti. En ünlü şiirleri “Hava kurşun gibi ağır”, “O mavi gözlü bir devdi” vb. çok iddialı dizelerle başlıyordu.
Şiirin bu kadar göklerde dolaştığı bir dönemde, “Hiçbir şeyden çekmedi dünyada / Nasırdan çektiği kadar / Yazık oldu Süleyman Efendi’ye” diyebilen şair, şiirimizin ikinci büyük devrimini gerçekleştirecekti.
Garip şiiri yalnızca şiirlerle ortaya çıkan bir yenilik anlayışı değildi. Üç şairle çevrelerindeki arkadaş topluluğu da bu şiire koşut bir hayat örneği, yaşama kültürü sunuyorlardı. Sokaklar, deniz, ağaçlar, avarelikle sarmalanmış bir yaşama sevinci. Bürokratik bütün yapılardan uzak, günün ve gecenin birbirinden ayrılamadığı, süregen bir hayat. Çeviri, tiyatro, şiir ve bitmeyen bir eğlencenin sanatı…
Bu hayatın nasıl canlı bir yaşama kültürü yarattığına ilişkin sahneleri Melih Cevdet’in Akan Zaman Duran Zaman’ında ve başka yazıya geçmiş anı parçalarında bulabiliriz. Otuz altı yıllık bir hayata, otomobille uçuruma yuvarlanıp yirmi gün komada kalmayı, paltosunu satıp dergi çıkarmayı, Nâzım Hikmet için üç gün açlık grevi yapmayı, Shakespeare çevirmeyi, bindiği gemiden iskeleye atlarken suya düşüp, “buradan gök ne güzel görünüyor” diyebilmeyi sığdıran bir yaşama sevinci.
Orhan Veli’nin ölümünden sonra Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday’ın geçirdikleri şiir yolculuğuna bakıldığında da, bu şairlerin dünyalarının ne denli geniş, şiir güçlerinin ne denli büyük olduğu kolayca görülebilir.
Garip şairleri, bütün çağdaş şiirimizi etkilediler, yönlendirdiler, dahası kişilikleriyle de şair olmanın ne denli güzellikler içeren bir serüven olduğunu gösterdiler.
Bu yüzden estirdikleri rüzgâr, 100 yaşlarına ulaştıkları bugün de, yarınlarda da içimizi açmayı sürdürecek.
Bu sayımızda şiirimiz kadar yaşama kültürümüzün de değişmesine katkıda bulunmuş bu üç şairimiz üstüne yazılar okuyacakınız.
Onların kıpır kıpır yüreklerinin sayfalarımızda ve hayatlarımızda çarpmayı sürdürmesi ne güzel!..
Bu sayımızı hazırlarken yeni yazı ve yaklaşımların yanı sıra geçmişin güzel anılarına da yer verdik. Cemal Süreya’nın yayımladığı Papirüs dergisinin Ocak 1967 tarihli “Orhan Veli Özel Sayısı”ndan, Rauf Mutluay, Sabahattin Kudret Aksal ve Edip Cansever’in yazılarının dergi sayfalarından tıpkı basımlarını sunuyoruz.
Oktay Rifat’ın oğlu Samih Rifat’ın babasına ilişkin iki yazısını, her ikisini de anarak yayımlıyoruz.
Bu sayımızı hazırlarken bize arşivlerini açan Turgut Çeviker’e, Melih Cevdet Anday’ın eşi Suna Anday’a ve Oktay Rifat’ın torunu Elif Rifat’a teşekkür ederiz.

İyi okumalar.

GARİP ANILAR / Ferit Edgü
GARİP / Süreyya Berfe
“GARİP” ŞİİRİN ÖYKÜSÜ / Refik Durbaş
O. VELİ ŞİİRİNE BETİMLEYİCİ BAKIŞ / Emin Özdemir
GARİP ŞİİRİ / Tahir Abacı
OKTAY RİFAT ŞİİRİ / Cevat Çapan
GARİP ŞİİRİ / Gürsel Korat
GARİP BARİKAT / küçük İskender
GARİP SONRASI O. RİFAT – M. CEVDET / Turgay Fişekçi
BEYKOZLU ORHAN VELİ / Uğur Kökden
ŞİİR ÇEVİRİ DENEME / Mehmet Serdar
ORHAN VELİ ŞİİRİ VE MÜZİK / Evin İlyasoğlu
ÇOK GARİP / Aziz Nesin
BABA ANILARI / Samih Rifat
ÖZLEMLERİYLE ORHAN VELİ / Rauf Mutluay
AĞLASAM DUYAR MISINIZ / Edip Cansever
ORHAN VELİ İÇİN / Sabahattin Kudret Aksal
SONRASI KALIR / Hakan Savaş
OKUMA GÜNLÜĞÜ / Eray Canberk
İSMİM BANA LAZIM DEĞİL / Hakan Tabakan
BALIKLARIN YÜREĞİ VAR MIDIR? / Simla Sunay
BİR ORHAN VELİ’Yİ ANMA GECESİ / Besim Dalgıç
AKM / Alişan Çapan

Öyküleriyle, Drago Jancar, Bora Abdo

Şiirleriyle, Cevat Çapan, Yaşar Miraç, Oğuzhan Akay, Ferruh Tunç,
Hakan Savlı, Nazmi Ağıl, Adnan Metin, A. Umur İlter,
Furkan Yiğit, Ali Akan, Akın Art, Gökhan Turgut, Şaban Başçallı.

Read Full Post »